Việc phong chân phước cho Cha Phanxicô Trương Bửu Diệp nêu bật lòng sùng kính vượt ra ngoài phạm vi cộng đồng Công giáo Việt Nam.
Hình ảnh tư liệu về người dân Việt Nam cầu nguyện tại mộ Cha Phanxicô Trường Bửu Điệp ở nhà thờ Tắc Sậy, tỉnh Cà Mau. Trong nhiều năm qua, Tắc Sậy không chỉ đón tiếp người Công giáo mà còn cả Phật tử, tín đồ dân gian và những người không theo tôn giáo nào. (Ảnh do Phep La Cha Phanxico Trường Bửu Điệp cung cấp)
Ước tính khoảng 70.000 tín đồ hành hương đã tập trung tại nhà thờ Tắc Sậy ở tỉnh Bạc Liêu vào ngày 2 tháng 7 để tham dự lễ phong chân phước cho Cha Phanxicô Trương Bửu Diệp, một trong những nhân vật Công giáo được yêu mến nhất tại Việt Nam.
Cha Diệp, một linh mục thuộc Giáo phận Cần Thơ, đã bị giết năm 1946 sau khi từ chối bỏ rơi giáo dân của mình trong thời kỳ bạo loạn ở miền Nam Việt Nam. Theo các ghi chép của Giáo hội, ngài đã hy sinh mạng sống để nhiều tín hữu trong giáo xứ có thể thoát khỏi nguy hiểm. Danh tiếng về sự thánh thiện của ngài lan rộng trong những thập kỷ sau đó, rất lâu trước khi Vatican chính thức công nhận ngài.
Tuy nhiên, việc phong thánh chỉ kể một phần câu chuyện.
Trong nhiều năm qua, Tắc Sậy không chỉ đón tiếp người Công giáo mà còn cả Phật tử, những người theo tín ngưỡng dân gian và cả những người không theo tôn giáo nào. Họ đến để cầu nguyện trước khi phẫu thuật, xin giúp đỡ khi gặp khó khăn về tài chính, tìm kiếm sự an yên khi gia đình bất hạnh hoặc đơn giản là tìm kiếm hy vọng khi cuộc sống dường như vượt khỏi tầm kiểm soát.
Việt Nam thậm chí còn có câu nói phổ biến: “Có bệnh thì vái tứ phương.” Câu nói này cho thấy phản ứng gần như bản năng quen thuộc của nhiều người Việt Nam là tìm kiếm sự giúp đỡ ở bất cứ nơi nào có thể đem lại cho họ hy vọng.
Không giống như những người Công giáo mộ đạo, mà đời sống tâm linh thường được định hình bởi giáo lý của Giáo hội, nhiều người không phải Công giáo cảm thấy không bị bó buộc khi đến thăm bất cứ nơi nào mà họ tin là có ý nghĩa tâm linh, cho dù đó là một ngôi chùa Phật giáo, một ngôi đền của một cộng đồng, một thánh địa dân gian hay một nhà thờ Công giáo. Điều quan trọng thường không phải là truyền thống tôn giáo mà là niềm tin rằng những lời cầu khấn của họ ở đó có thể được lắng nghe.
Vậy tại sao một linh mục Công giáo lại trở thành nơi nương tựa tinh thần cho rất nhiều người bên ngoài Giáo hội Công giáo?
Đối với người Công giáo, lòng sùng kính Cha Diệp được hiểu bằng niềm tin rằng vị thánh này có thể cầu bầu cho họ trước mặt Thiên Chúa. Nhiều người không theo Công giáo lại tiếp cận ngài theo cách khác. Họ có thể biết rất ít về giáo lý Công giáo, nhưng họ tin rằng một người đàn ông nhân hậu và thánh thiện vẫn tiếp tục lắng nghe những người tìm đến ngài khi họ cần được giúp đỡ.
Có lẽ câu trả lời không chỉ nằm ở chính Cha Diệp, mà còn ở cách nhiều người Việt Nam phản ứng với những hoàn cảnh bất trắc.
Khi sự an toàn biến mất
Khi mọi việc đang diễn ra suôn sẻ, hiếm khi người ta đến thăm những nơi được coi là linh thiêng.
Tuy nhiên, người ta sẽ đến đó sau khi nghe bác sĩ chẩn đoán bệnh tình không an toàn, hoặc trước một kỳ thi quan trọng, hoặc trong khi chờ phán quyết của tòa án hoặc khi công việc làm ăn đang trên bờ vực sụp đổ.
Đây là những thời điểm mà không chuyên gia nào có thể đưa ra sự chắc chắn tuyệt đối.
Y học, luật pháp và khoa học có thể giải thích các khả năng, nhưng cuối cùng mọi câu trả lời đều có giới hạn của nó. Đời sống tâm linh không thay thế lý trí. Thay vào đó, đời sống tâm linh đó mang lại sự an tâm rằng người ta không phải đối mặt với sự bất định một mình ngay cả sau khi đã làm mọi điều có thể.
Nhu cầu đó là phổ biến trên toàn thế giới. Điều đặc biệt ở Việt Nam là nó thường được thể hiện thông qua niềm tin vào những con người cụ thể.
Một cuộc đời mà mọi người có thể tin tưởng
Rất lâu trước khi những câu chuyện về lời khấn xin được đáp ứng bắt đầu lan truyền, người ta nhớ đến Cha Diệp vì một điều khác: ngài đã chọn ở lại với giáo dân của mình trong thời kỳ loạn lạc và hi sinh cả mạng sống của mình để bảo vệ họ.
Sự hy sinh đó đã trở thành nền tảng cho uy thế đạo đức của Cha. Chỉ sau này, những câu chuyện về những ơn ban phi thường mới bắt đầu lan truyền.
Bà Maria Đoàn Thị Minh không phải là người Công giáo khi lần đầu đến Tắc Sậy. Bà nhớ lại: “Những người bán hàng khác cứ bảo tôi, Cha Diệp rất linh thiêng. Hãy đến đó cầu nguyện, Vì vậy, tôi quyết định tự mình xem thử.”
Bà cầu nguyện cho việc kinh doanh nhà hàng thành công và cho chồng mình từ bỏ rượu chè và những người bạn xấu.
Tuy nhiên, không lâu sau, gia đình bà đã mất tất cả vì bị lừa mất toàn bộ tiền dành dụm. Bà nói: “Tôi thậm chí còn giận cha Diệp. Tôi nghĩ những lời cầu xin của mình đã không được đáp lại.”
Hết tiền, đôi vợ chồng trở về quê nhà và bắt đầu lại từ đầu. Xa rời đám bạn bè cũ, người chồng dần thay đổi. Nhà hàng mới của họ làm ăn phát đạt, nhờ những bài học họ rút ra từ thất bại trước đó. “Mãi sau này tôi mới nhận ra chúng tôi thất bại vì thiếu kinh nghiệm. Nếu chúng tôi không bao giờ vấp ngã, có lẽ chúng tôi sẽ không có cuộc sống như ngày hôm nay.”
Sau đó, đôi vợ chồng này đã gia nhập đạo Công giáo. Nhìn lại, bà Minh không còn coi lời khấn vái của mình là một lời cầu xin bị từ chối nữa. Bà tin rằng lời cầu nguyện đã được đáp lại theo một cách mà bà chưa từng ngờ tới.
Những câu chuyện lan truyền
Lòng sùng kính đối với Cha Diệp lan rộng không phải qua những bài giảng chính thức mà chủ yếu qua những câu chuyện cá nhân. Một số người kể về sự hồi phục sau một cơn bạo bệnh. Những người khác lại kể về sự đoàn tụ gia đình hoặc những bước ngoặt bất ngờ trong cuộc sống.
Lucia Mai đến từ Huế nhớ lại nhiều năm hiếm muộn sau khi các bác sĩ nói với cô rằng việc mang thai tự nhiên là rất khó xảy ra. Cô và chồng đã bắt đầu thảo luận về việc nhận con nuôi. Cô nói: “Chúng tôi đã đến Tắc Sậy và cầu xin Cha Diệp cầu bầu. Ba tuần sau, tôi phát hiện mình có thai.”
Những điều bất ngờ vẫn tiếp diễn. Trong vòng ba năm sau đó, đôi vợ chồng chào đón thêm hai đứa con nữa. Cô cười cười và nói: “Tôi vẫn thường nói đùa rằng chúng tôi chỉ cầu xin một đứa con, nhưng nhờ sự cầu bầu của Cha Diệp, Chúa đã ban cho chúng tôi ba đứa con.”
Đối với người ngoài, những câu chuyện như vậy có thể gợi lên nhiều cách hiểu khác nhau. Tuy nhiên, đối với những gia đình kể lại những câu chuyện ấy, chúng trở thành một phần lịch sử trong cuộc đời của chính họ và được chia sẻ với người thân, bạn bè và hàng xóm.
Điều lan truyền không chỉ là câu chuyện về một kết quả bất ngờ, mà còn là niềm tin rằng họ đã được đồng hành trong những thời khắc khó khăn nhất của cuộc đời.
Hơn cả một câu chuyện Công giáo
Việc phong chân phước cho Cha Diệp là một khoảnh khắc lịch sử đối với Giáo hội Công giáo Việt Nam. Nó cũng hé lộ điều gì đó về xã hội Việt Nam.
Mọi người thể hiện tâm linh theo nhiều cách khác nhau. Có người đến thăm các chùa chiền đạo Phật. Có người hành hương đến các đền Đức Mẹ như La Vang. Nhiều người đến Tắc Sậy. Niềm tin của họ khác nhau, nhưng họ thường có chung một thôi thúc: khi cuộc sống đi đến một hoàn cảnh mà không con người nào có thể hứa mang lại một giải pháp thỏa đáng, họ tìm kiếm một nơi nào đó và một ai đó mà họ có thể đặt hy vọng vào.
Có lẽ đó là lý do tại sao Cha Phanxicô Trương Bửu Diệp hiện nay đang có ảnh hưởng đến nhiều người có niềm tin khác nhau, hoặc thậm chí không tin thần thánh gì cả, chứ không chỉ với những người Công giáo.
Câu chuyện của ngài đã trở thành một phần của câu chuyện lớn hơn về cung cách nhiều người Việt Nam giữ vững niềm hy vọng, tìm được ý nghĩa trong đau khổ và tiếp tục tìm kiếm sự an yên giữa những bất trắc của cuộc sống.
Phỏng theo Alex Hoang, https://www.ucanews.com
Phêrô Phạm Văn Trung
